تجهیزات ابزار دقیق
امروزه، تجهیزات ابزار دقیق، اندازه گیری‌های علمی و صنعتی را آسان‌تر از قبل کرده‌اند. اگر شما هم به خرید فروش تجهیزات ابزار دقیق نیاز دارید و می‌خواهید با انواع ابزار دقیق در صنایع مختلف آشنا شوید، با شاهین کو همراه باشید. در ادامه این مقاله شما را با این تجهیزات مهم و ضروری آشنا می‌کنیم.

برای اطمینان از کیفیت و ایمنی فرآیندهای صنعتی، اندازه گیری و نظارت بر متغیرها، اقدامی ضروری و با اهمیت است که با تجهیزات ابزار دقیق این کار بسیار دقیق صورت می‌گیرد. با این کار اپراتورهای تجهیزات صنعتی می‌توانند داده های مورد نیاز خود را شناسایی کرده و اقدامات کنترلی را در جهت بهبود فرآیندهای صنعتی انجام دهند. ابزار دقیق در واقع مبنای کنترل فرآیند در صنعت هستند.

این تجهیزات از جمله سنسور دما مسئول حفظ اتوماسیون صنعتی هستند، همچنین جهت اطلاعات بیشتر در مورد تجهیزات اتوماسیون صنعتی می توانید به این صفحه مراجعه کنید. در واقع باید گفت که کنترل فرآیند صنعتی برای شناسایی تعداد زیادی از متغیرها استفاده می‌شود. متغیرهای فیزیکی مانند جریان، دما، فشار و غیره به طور همزمان در اکثر این فرآیندها توسط کنترل ابزار دقیق کنترل می‌شوند.

جهت مشاوره و خرید تجهیزات ابزار دقیق با ما تماس بگیرید

مشاوره و خرید
تجهیزات ابزار دقیق چیست؟

تجهیزات ابزار دقیق (به انگلیسی Instrumentation)، به وسایل و ابزارآلات صنعتی، الکترونیکی، الکتریکی و پنوماتیکی مثل سیلندر پنوماتیک بوش گفته می‌شود که وظیفه کنترل و اندازه گیری دقیق 8 کمیت‌های فیزیکی از جمله دما، حجم، فشار و غیره در صنایع و کارخانه‌های مختلف را بر عهده دارند. به کار بردن واژه دقیق در عبارت ابزار دقیق به این معناست که کنترل و اندازه گیری باید به صورت دقیق انجام گیرد.

در صنعت متغیرهای زیادی مانند دما، جریان، فشار، سطح، سرعت و غیره وجود دارد که باید به طور دقیق اندازه گیری شوند. بنابراین، ابزار دقیق شامل حسگرهای الکترونیکی و مکانیکی نیز می‌شوند.

ابزار دقیق چیست؟
ابزار دقیق زیرساخت مهمی برای سیستم های کنترل و اتوماسیون صنعتی است و شامل تجهیزاتی نظیر سنسورها، ترانسمیترها، کنترلرها و عملگرها است. ابزار دقیق پارامترهای مهمی را اندازه گیری می‌کند که عبارت اند از: دما، فشار، سطح مایعات، جریان سیالات و پارامترهای الکتریکی و الکترونیکی. ابزار دقیق برای کنترل و اتوماسیون پروسه های صنعتی بسیار حیاتی است.

معرفی تجهیزات ابزار دقیق
بسته به نیازهای صنعتی، تجهیزات اندازه گیری و ابزار دقیق شامل: سنسور، ترانسمیتر، کنترلر‌، ولو، اکچویتور مثل اکچویتور J+J ELECTRIC مدل J4C-S20، ترانسدیوسر، رکوردر و نمایشگر و بعضی از دستگاه های اندازه‌گیری می‌‎شوند. بنابراین، می‌توان گفت که با توجه به نیازهای صنعتی، ابزار و وسایل دقیق عبارتند از نمایشگر، رکوردر، ترانسدیوسر، اکچویتور، ولو، کنترلر، ترانسمیتر و سنسور و برخی از دستگاه‌های اندازه گیری.

لیست تجهیزات ابزار دقیق
سنسور
ترانسمیتر
ولو (valve)
نمایشگر
کنترلر
دتکتور (Detector)
رکوردر یا دیتا لاگر
اکچویتور
ترانسدیوسر
کنترلر Controller
به یک مدار الکترونیکی که برای کنترل مقدار ورودی و خروجی استفاده می‌شود کنترلر می‌گویند. با توجه به مقدار اندازه گیری شده از داده ‎ها، کنترلر می‌تواند سیستم را کنترل کند. همچنین، امکان صدور دستورهای از پیش تعریف شده برای پیش بردن فرآیندها توسط کنترلر وجود دارد. نمونه‌ای از کنترلرها، انواع PLC‌ ها هستند که یک نمونه آن را می توان ماژول حافظه PLC مدل M2-1747 نام برد که در تجهیزات تابلو برق صنعتی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. برخی دیگر از انواع کنترلرهای صنعتی شامل DCS، میکروکنترلر و PID هست که در صنایع فرایندی نظیر نفت و گاز، پتروشیمی، نیروگاه و … به کار گرفته می‌شوند.

به طوری دیگر می‌توان گفت که کنترلر یکی از مهم‌ترین اجزای سیستم‌های کنترل فرایند در صنایع است که وظیفه آن دریافت سیگنال از حسگرها و تجهیزات اندازه‌گیری، تحلیل این داده‌ها و ارسال دستورات کنترلی مناسب به عملگرهای اجرایی برای کنترل فرایند هست. کنترلرها امکان کنترل اتوماتیک فرایند بدون نیاز به مداخله انسان را فراهم می‌کنند. کنترلر ها یکی از مهم ترین تجهیزات ابزار دقیق هستند.

کنترلر controller
ترانسدیوسر Transducer
برای این که بتوان مقادیر اندازه گیری شده را به سیگنال الکتریکی تبدیل کرد باید از ترانسدیوسرها Transducer استفاده کرد. نکته قابل ذکر این است که ترانسدیوسر امکان اندازه گیری متغیر را ندارد و تنها برای تبدیل سیگنال استفاده می‌شود. ترانسدیوسر نیز جزو تجهیزات ابزار دقیق است.

ترانسدیوسر transduser
ترانسمیتر Transmitter
ترانسمیترها (Transmitter) به سنسورهایی گفته می‌شود که امکان اندازه گیری کمیت‌های مختلف مانند فشار، دما، سطح یا هر متغیر دیگری را دارند و می‌توانند برای بخش کنترل، یک سیگنال الکتریکی قابل درک تولید کنند. از این ابزار دقیق، بیشتر برای اندازه گیری پیوسته مقادیر استفاده می‌کنند. به طور مثال در صورتی که شما یک مخزن داشته باشید، می‌توانید با یک ترانسمیتر سطح، متوجه شوید که ارتفاع ماده داخل مخزن، به چه میزانی است و برای اندازه گیری فشار در محیط های مختلف می توانید از یک ترانسمیتر فشار استفاده کنید. گفتنی است که اگر جایی با مخففی نظیر Ft در ابزار دقیق برخورد کردید، FT همان ترانسمیتر جریان (Flow Transmitter) است و در زیر برخی از این مخفف ها را برای شما نام می‌بریم.

Ft در ابزار دقیق یا ترانسمیتر جریان (Flow Transmitter)
Pt در ابزار دقیق یا ترانسمیتر فشار (Pressure Transmitter)
Tt در ابزار دقیق یا ترانسمیتر دما (Temperature Transmitter)
Lt در ابزار دقیق یا ترانسمیتر سطح (Level Transmitter)
در واقع می‌توان گفت که ترانسمیترها هم متغیر را اندازه می‌گیرند و هم امکان ارائه یک خروجی استاندارد الکتریکی مثل جریان 4 الی 20 میلی آمپر را دارند. خروجی به دست آمده در نمایشگر، سیستم‌های PLC یا برخی از ابزارهای کنترلی تفسیر شده و قابل استفاده هستند.

ترانسمیتر مثل یک مترجم زبان است که سخنان نامفهوم سنسورها را به کلامی گویا و بامعنا برای کنترلر ترجمه می‌کند. سنسورهایی مثل لودسل ها، سنسورهای فشار و دما، مدام در حال گفتگو با فرایند هستند و زبانی ناآشنا برای ما دارند؛ اما ترانسمیتر با ذکاوتی شگفت انگیز این زبان را می‌فهمد و آن را به عدد و رقمی قابل درک برای کنترلر تبدیل می‌کند. ترانسمیتر مثل پلی است که دو سویه یک شکاف عمیق را به هم وصل می‌کند تا ارتباطی معنادار برقرار شود. بدون ترانسمیتر، کنترلر هرگز نمی توانست معنای سخنان سنسورها را درک کند. ترانسمیتر جزو سنسور های مهم در تجهیزات ابزار دقیق است.

ترانسمیتر transmitter
ولو Valve
یکی از انواع تجهیزات مکانیکی، شیرهای کنترلی یا ولو هستند که با آن‌ها می‌توان جریان سیالات را کنترل یا قطع و وصل کرد. در واقع می‌توان گفت که عملگرها این تجهیزات را کنترل می‌کنند. برای کنترل شیرهای ولو از 5 نوع عملگر دستی (مکانیکی)، الکتریکی، گرمایی، پنوماتیکی و هیدرولیکی استفاده می‌شود. ولوها از نظر ساختار نیز در دو نوع دارای حرکت خطی و دورانی تولید می‌شوند.

ولو یا شیر کنترلی یکی از مهم‌ترین انواع تجهیزات مکانیکی است که برای کنترل و تنظیم جریان سیالات (مایع یا گاز) در صنایع مختلف به کار می‌رود. ولوها با باز و بسته شدن، جریان عبوری از آن‌ها را تنظیم می‌کنند. ولوها نقش بسیار مهمی در کنترل جریان سیالات در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاه و غیره دارند و از اجزای کلیدی سیستم‌های کنترل فرایند به شمار می‌آیند.

شیر کنترل control valves
دتکتور Detector
دتکتورها که با نام آشکارساز نیز شناخته می‌شوند، وجود یا عدم وجود یک ماده در محیط را نشان می‌دهند. دتکتورهای گاز Gas Detectors از مهم‌ترین دتکتورهای گاز موجود در صنعت هستند. این نوع دتکتورها برای اندازه گیری و تشخیص مقدار گازهای خطرناک مانند گازهای سمی به کار می‌روند، از جمله این دتکتور ها را می توان دتکتور Hioki مدل PD3129 نام برد.

به شکل دیگر می‌توان گفت که دتکتور یا آشکارساز از جمله تجهیزات مهم ابزار دقیق در صنایع است که برای تشخیص حضور یا عدم حضور عواملی نظیر گازها، بخارات، آتش، دود، تشعشعات و غیره در محیط به کار می‌رود. دتکتورها در انواع گازی، دودی، حرارتی، تشعشع و غیره طراحی می‌شوند و معمولاً با تولید یک سیگنال الکتریکی یا تغییر رنگ، وجود عامل خطرناک را به سیستم هشدار می‌دهند. دتکتورها نقش بسزایی در افزایش ایمنی صنایعی همچون پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، معادن و غیره دارند.

دتکتور Detector
نمایشگر Display
نمایشگر یکی از انواع مهم تجهیزات ابزار دقیق است که وظیفه آن دریافت سیگنال‌های الکتریکی از تجهیزات اندازه‌گیری مثل سنسورها و تبدیل آن‌ها به داده‌های قابل فهم برای اپراتور هست. برخی از نمایشگرها قابلیت برنامه ریزی نیز دارند که با استفاده از آنها شما قادر خواهید بود پارامترهای خاصی را تعریف کرده و با استفاده از مقادیر ورودی، امر کنترل را نیز انجام دهید. همانطور که می‌دانید، نمایشگر وظیفه دارد سیگنال الکتریکی را از سنسور یا ترانسمیتر دریافت کند و آن‌ها را به مقادیر قابل درکی تبدیل کند که از جمله این نمایشگر ها را می توان نمایشگر دما Selec مدل PID330-0-0-01-CU نام برد، البته خروجی ظاهر شده بر روی نمایشگر به صورت عدد یا گرافیک می‌باشد.

از طرفی، برخی از نمایشگرها می‌توانند برنامه ریزی‌های لازم را انجام دهند و با آن‌ها می‌توان پارامترهای خاصی را تعریف و به کمک مقادیر ورودی، کنترل کرد. نمایشگرها این داده‌ها را به صورت اعداد، نمودارها، چراغ‌های هشدار و غیره برای اپراتور نمایش می‌دهند تا اپراتور بتواند وضعیت فرایند را پایش کند و در صورت لزوم کنترل‌های مورد نیاز را اعمال نماید. نمایشگرها در انواع دیجیتال، آنالوگ، گرافیکی و LED ساخته می‌شوند و در صنایع مختلف برای نظارت بر فرایند به کار گرفته می‌شوند.

نمایشگر display
رکوردر یا دیتا لاگر Recorder & Datalogger
رکوردرها که با نام دیتا لاگر نیز شناخته می‌شود از جمله ابزار دقیق هستند که با آن‌ها می‌توان اطلاعات و مقادیر اندازه گیری شده را ذخیره کرد. داده‌هایی که از سنسورها، دستگاه‌های اندازه‌گیری و سایر منبع‌ها به دست می‌آیند نیاز به ذخیره سازی دارند، به همین دلیل از دیتا لاگر استفاده می‌شود. در واقع دیتا لاگرها (Data Loggers) به وسیله مموری یا حافظه داخلی، اطلاعات را ذخیره می‌کنند و از طریق روش‌های انتقال داده مثل وای فای، USB یا Ethernet به سایر دستگاه‌ها منتقل می‌کنند.

به طریقی می‌توان گفت رکوردر یا دیتا‌لاگر از جمله تجهیزات مهم الکترونیکی ابزار دقیق است که برای ثبت و ضبط داده‌های دریافتی از حسگرها، ترانسمیترها و سایر تجهیزات اندازه‌گیری در فرایندهای صنعتی به کار می‌رود. رکوردرها این داده‌ها را در حافظه خود ذخیره کرده و امکان دسترسی بعدی به آن‌ها را فراهم می‌کنند. داده‌های ثبت شده را رکوردرها برای تحلیل روندها، بهینه‌سازی فرایند و رفع مشکلات احتمالی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

رکوردر یا دیتالاگر
سنسور (sensor)
سنسورها چشمانی هستند که بدون آن ها دیدن مشکل می‌شود. سنسورها مثل انگشتان حساسی هستند که پارامترهای مهم فرایند را لمس می‌کنند و به مغز هوشمند سیستم کنترل انتقال می‌دهند. آن ها می‌توانند دما، فشار، جریان، سطح و دیگر متغیرها را با دقت بالا اندازه بگیرند.

سنسورها مانند سربازانی مخفی هستند که نامرئی اما با هوشیاری کامل بر روند فرایند نظارت دارند و هر تغییر اندکی را بلافاصله به مرکز فرماندهی گزارش می‌دهند. آن‌ها چشم و گوش ما در دنیای صنعت هستند و بدون آن ها کنترل دقیق امکان پذیر نخواهد بود.